POZNAŃ
  Object moved

Object moved to here.



szukaj
 
 
 
Zasięg terytorialny ośrodka
 
Typy zabytków
Obiekty sakralne
Budowle użyteczności publicznej
Budownictwo obronne
Zamki
Pałace
Dwory
Kamienice i dwory mieszczańskie
Budynki mieszkalne na wsi
Zabudowa folwarczna
Budownictwo przemysłowe
Zieleń
Cmentarze
Pozostałe

 

 
ROBIDZ NA CO DZIEŃ
Pracownia Trzebiny
Archiwum
Biblioteka
Publikacje
 
POMNIKI HISTORII
Gniezno
Ostrów Lednicki
Gostyń
Ląd
 




 


Sołacz, wille wśród zieleni
Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Poznaniu
data dodania: 12.03.2009 (data modyfikacji: 12-03-2009)


Sołacz do końca XIX w. był wsią położoną tuż poza granicami Poznania. Jednak na przełomie XIX/XX wieku mieszkańcy miast europejskich odkryli walory życia podmiejskiego. W niewielkiej odległości od miasta, ale w otoczeniu ogrodów i parków. W Poznaniu nurt ten zbiegł się z kryzysem urbanistycznym. Miasto dusiło się otoczone ciasnym pierścieniem murów twierdzy poligonalnej a warunki życia w nim urągały zasadom higieny. Wiele inwestycji z powodu braku miejsca zaczęło się rozwijać w położonych poza jego murami wsiach. Momentem przełomowym dla Poznania stało się zalanie Chwaliszewa, Śródki i Starego Miasta w czasie wielkiej powodzi w 1888. Mury twierdzy postanowiono rozebrać i zmienić status miasta.

W 1900 decyzją cesarza Wilhelma II roku w granice miasta zostały włączone wsie Wilda, Łazarz, Górczyn i Jeżyce, a w 1902 podjęta została decyzja o zniesieniu obwarowań. Staraniem burmistrza Poznania Ernsta Wilmsa, opracowano ustawę budowlaną regulującą proces planowej rozbudowy nowych dzielnic Poznania, powstałych po zniesieniu fortyfikacji. W styczniu 1903 roku staraniem królewskiej komisji ds. rozbudowy miasta na czele której stanął Joseph Stubben była gotowa koncepcja zabudowy tych terenów. Powstała  dzielnica zamkowa, która wyniosła Poznań do rangi miasta rezydencjonalnego cesarza (Residenzstadt Posen).
W granice miasta Sołacz został włączony w 1908 roku. Do tego czasu, choć położony zaledwie 2  kilometry od centrum, pozostawał niezabudowany. Potencjalnych inwestorów zniechęcały trudne warunki klimatyczne, duża wilgotność i podmokłe grunty. W 1903 roku powstał pierwszy plan zagospodarowania tego terenu pod budownictwo jedno i dwu rodzinne. Autorami projektu byli architekci Patriz i Anton Huber, jednak przygotowany przez nich projekt nie został wykorzystany. Ostatecznie zrealizowano projekt profesora Josepha Stübbena, który przewidział zagospodarowanie terenu o powierzchni ponad 55 ha. Stübben znakomicie wykorzystywał warunki naturalne Sołacza. Oś założenia stanowiła rzeczka Bogdanka. Po obu jej brzegach, na podmokłych terenach powstał park w stylu angielskim, w centrum którego Bogdanka rozlewała swe wody tworząc dwa stawy. 

  

Naokoło parku powstało osiedle willowe, do którego prowadzi z miasta 2 kilometrowa promenada. Ma ona wydzielone dwa pasy ruchu, wewnątrz których rośnie aleja kasztanowcowa. Wzdłuż niej biegnie droga w formie alei spacerowej, będąca przedłużeniem parku na osi wschód zachód. Drogi, place i skwery intensywnie zadrzewiano. Zieleń zajmowała 40-50% całego założenia.

Cały teren podzielony został na trzy części, te z kolei na mniejsze kwartały. Średnia wielkość działki wynosiła ok. 700 m². Każdy zespół zabudowy miał własny plac. Stawał się pojedynczą jednostką urbanistyczną, traktowaną oddzielnie z którą można się było łatwo identyfikować.
Zabudowę regulowały specjalne przepisy budowlane. Z założenia budowano tylko domy jedno lub dwurodzinne, w jednakowej 5 metrowej linii zabudowy, zatopione w zieleni. Powierzchnia zabudowy nie mogła przekraczać 30-50% wielkości działki. Wokół placów przewidziano zabudowę szeregową.

  

  

Większość pierwszych domów zbudowanych na Sołaczu to budynki parterowe, kryte stromym dachem, zwrócone szczytem do ulicy. Różnią się między sobą kształtem dachu i bryłą. Elementem różnicującym jest także dekoracja sztukatorska lub ciesielska. Takie elementy jak ganki wejściowe, werandy, detale elewacji, szachulcowe wykończenie szczytów nadają budynkom indywidualne cechy.

  

Po I wojnie światowej domy budowano zgodnie z wcześniejszymi założeniami, jednak w tzw. stylu narodowym. Powstały większe, wielorodzinne budynki. W latach 1928-1930 na wyznaczonym przez Stübbena placu stanął klasycystyczny kościół pw. św. Jana Vianney, autorstwa Stanisława Mieczkowskiego 

Mimo upływu lat urbanistyczny ład planu nie został zakłócony. Zastosowane z wyczuciem triki modelujące przestrzeń funkcjonują do dziś. Wytyczone miękką linią ulice, budynki położone na łagodnym zboczu wokół parku, przesunięcie osi jezdni w stosunku do osi ulicy znajdującej się po drugiej stronie skrzyżowania. Wszystko to miało umilać czas spędzany w tym miejscu na spacerach, spotkaniach czy przejażdżkach łodzią po stawie. Stübben zadbał o piękne widoki dla spacerowicza, co kilkaset metrów przed pieszym odsłania się nowy widok, zakończony jakimś atrakcyjnym punktem widokowym.

  

  

Park w stylu krajobrazowym, angielskim zaprojektował dyrektor Ogrodów Miejskich Hermann Kube. Teren o powierzchni ponad 12 ha miał kształt wrzeciona. Staw który utworzyły wody Bogdanki wymodelowano tak, aby sprawiał wrażenie dwóch a nawet trzech mniejszych zbiorników z dwoma wysepkami. Skupiny drzew, w przeważającej części gatunków rodzimych, duża łąka i stawy miały sprawiać wrażenie naturalne.  Miasto wszystkie tereny leśne i parkowe uzyskało bezpłatnie, jednak bez możliwości zamiany ich przeznaczenia i możliwości sprzedaży. W centrum parku znajduje się otwarta w 1912 restauracja Meridian.Dziś trwa dyskusja na temat zagospodarowania terenów położonych w południowo - zachodniej części parku. Mieszkańcy pragną powiększenia parku, jednak potencjalni inwestorzy chcą wykorzystać ten teren pod budownictwo jednorodzinne. W Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Poznaniu powstał plan zagospodarowania przestrzennego tego terenu, której autorzy starają się nawiązać do niezrealizowanego w pełni projektu  Josepha Stübbena.

Anna Jabłońska

 

 

 



drukuj stronę


 
 
 
  aktualizacja: 05.09.2006
  o nas | projekty i programy | współpraca | zabytki  
 

2005 - Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków

email: ajablonska@kobidz.pl