KIELCE
  Object moved

Object moved to here.



szukaj
 
 
 
Zasięg terytorialny ośrodka
 
ROBIDZ NA CO DZIEŃ
ARCHIWUM I BIBLIOTEKA
WYDAWNICTWA
Serie wydawnicze
Publikacje
WYSTAWY W RAMACH EDD
GALERIA FOTO
DLA DZIECI (CEO)
SESJE NAUKOWE
 
POMNIKI HISTORII
KRZEMIONKI
PROJEKTOWANE POMNIKI
 
ZABYTKI REGIONU - ŚWIĘTOKRZYSKI ALBUM
KOŚCIOŁY I KLASZTORY
DWORY i PAŁACE
INNE
 
DO POBRANIA
DOKUMENTY
 
ZABYTKI ZAGROŻONE
ZABYTKI URATOWANE
RUINY
 
ETNOGRAFIA
BUDOWNICTWO DREWNIANE MIAST I MIASTECZEK KIELECCZYZNY
IZBY REGIONALNE
 
BUDOWNICZOWIE I ARCHITEKCI KIELECCZYZNY
PORTRETY
 
SZLAKI TEMATYCZNE
ŚW. MIKOŁAJA
ARCHITEKTURY DREWNIANEJ
FUNERALNY (CMENTARZE)
 
NOWE KSIĄŻKI
O ZABYTKACH W REGIONIE
 
PARKI KULTUROWE
PARKI KULTUROWE
 
GMINY WYRÓŻNIONE
GMINY
 
KIELCIANA
ACTA KIELCIANA
 




 


Konferencja pt. Z nowych badań nad systemai grzewczymi i wytwórczością kaflarską na ziemiach polskich w średniowieczu i nowożytności
Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Kielcach
data dodania: 09.10.2009 (data modyfikacji: 09-10-2009)


Konferencja naukowa „Z nowych badań nad systemami grzewczymi i wytwórczością kaflarską na ziemiach polskich w średniowieczu i nowożytności” Kielce Zamek Biskupów Krakowskich (Muzeum Narodowe w Kielcach) 6.06.2006 r.


Czesław Hadamik

O konferencji...


       W dniu 6 czerwca 2006 r. w Sali Portretowej pałacu biskupów krakowskich w Kielcach odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Z nowych badań nad systemami grzewczymi i wytwórczością kaflarską na ziemiach polskich w średniowieczu i nowożytności”. Organizatorami sesji byli Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Warszawie, Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Kielcach i Muzeum Narodowe w Kielcach.
Na sesji spotkali się archeolodzy z kilku ośrodków badawczych (Warszawa, Łódź, Kraków, Katowice, Kielce). Przedstawili oni najnowsze wyniki swych badań nad systemami ogrzewania budynków, głównie w założeniach rezydencjonalnych i obronno-rezydencjonalnych od XIV do XVIII wieku, a także nad problematyką zróżnicowania chronologicznego zbiorów kafli garnkowych i płytkowych, analizowaną na podstawie stylistyczno-formalnej. Konferencja kielecka była pierwszym, od dłuższego czasu, spotkaniem poświęconym w całości tym frapującym, a nieco uśpionym tematom. Znalazły się na niej referaty, prezentujące szeroki zakres terytorialno - rzeczowy (od zamku w Narzymiu k/ Działdowa i Kutna po Wawel i Chudów), ze szczególnym uwzględnieniem obszaru dawnej Sandomierszczyzny (zamek w Chęcinach, dwór w Modliszewicach, zamek w Radomiu).
Konferencję prowadzili najwybitniejsi badacze archeologii historycznej w Polsce: dr Maria Dąbrowska z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie (wybitna specjalistka w zakresie badań nad systemami grzewczymi i wytwórczością kaflarską, autorka do dziś aktualnej monografii tego tematu), która wygłosiła również referat wstępny, oraz prof. dr hab. Leszek Kajzer z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego.
     W trakcie sesji zaprezentowano tematy i zagadnienia jeszcze nie publikowane, w tym m.in. nowe przyczynki do rekonstrukcji systemów ogrzewania typu hipokaustum, rekonstrukcje pieców, a także analizy stylistyczne i chronologiczne zbiorów kafli.
Czesław Hadamik (Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Kielcach) przedstawił analizę chronologiczną zbioru fragmentów kafli płytkowych z zamku w Chęcinach, mieszczących się w kilku horyzontach pomiędzy XV a XVIII stuleciem. Oprócz fragmentów „klasycznych” kafli płytkowych, bardzo interesującym znaleziskiem są trzy fragmenty nie polewanych, płaskich płytek, wykonanych z gliny kaolinitowej, z przedstawieniami zwierzęcymi i herbowymi, pochodzące prawdopodobnie z XVI wieku. Być może są to relikty zewnętrznej okładziny kominka (kominków?). Cechy formalne przemawiają za tym, że płytki zostały wykonane w jednym warsztacie, z wykorzystaniem matryc, stosowanych również do wytłaczania płytek czołowych „klasycznych” kafli płytkowych.
Leszek Kajzer (Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego) przedstawił – na tle porównawczym – problematykę kafli biało - granatowych, pochodzących z badań archeologicznych, prowadzonych w latach 1986-1987 na terenie dworu w Modliszewicach koło Końskich (badania dr Eligii Gąssowskiej i autora referatu). W obiekcie tym, wzniesionym w latach 90. XVI wieku przez Andrzeja Dunina Modliszewskiego herbu Łabędź, natrafiono na relikty systemu grzewczego, zidentyfikowano również relikt cokołu pieca, którego korpus zbudowany był z kafli o kolorystyce biało -granatowej, o ornamentyce wczesnobarokowej. Piec ten, zdaniem autora, powstał w latach 30. XVII wieku, kiedy właścicielem dworu był referendarz koronny, a od 1638 roku arcybiskup gnieźnieński Jan Lipski h. Łada. Piec modliszewicki, obok innych pokrewnych obiektów tego typu (m.in. na zamku w Pińczowie), reprezentuje ograniczony krąg pieców, powstałych w kręgu wąskiej elity epoki Zygmunta III i Władysława IV Wazy, poczynając od tzw. pieca wazowskiego z zamku w Warszawie.
Jarosław Olejnik (Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego) zaprezentował analizę stylistyczną i chronologiczną fragmentów kafli średniowiecznych i nowożytnych, pochodzących z badań archeologicznych na zamku w Radomiu.
     Anna Marciniak-Kajzer (Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego) przedstawiła pierwsze wnioski z trwających jeszcze badań wykopaliskowych na późnośredniowiecznym zamku w Narzymiu koło Działdowa, leżącym na pograniczu polsko-krzyżackim. Jest to obiekt prawie zupełnie zniszczony. Podczas prac archeologicznych znaleziono tutaj kilka tysięcy fragmentów kafli garnkowych, a także relikty ceramicznych kanałów grzewczych, które świadczą o zastosowaniu na tym obiekcie jednego z wariantów hypokaustycznego systemu grzewczego.
Andrzej Kukliński (Zamek Królewski na Wawelu) zaprezentował obszerny komunikat o niedawno odkrytych reliktach pieca typu hypokaustycznego na Wawelu, pierwszego udokumentowanego znaleziska tego typu na wzgórzu wawelskim. Odkryte relikty znajdowały się w obrębie późnośredniowiecznego budynku, pierwotnie jednopiętrowego, wzniesionego przy gotyckim murze obronnym tzw. Zamku Dolnego,  przez marszałka koronnego Jana Głowacza Oleśnickiego, brata biskupa krakowskiego Zbigniewa. Badania w tym rejonie jeszcze trwają i nie podejmowano jeszcze próby całościowej rekonstrukcji systemu grzewczego. Wiadomo jedynie, że odkryte urządzenie prezentuje tzw. odkrywkowy system ogrzewania hypokaustycznego (do pomieszczeń wpuszczano powietrze, ogrzane w komorze, po wygaszeniu ognia w piecu oraz zamknięciu otworu kominowego). Podkreślić należy, że system ten działał w obrębie domu Głowacza aż do XVII lub nawet XVIII wieku, choć prawdopodobnie nie był to jedyny system grzewczy w tym obiekcie.
Maria Dąbrowska (Instytut Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie) przedstawiła próbę rekonstrukcji wyglądu i funkcji urządzeń grzewczych tzw. stancji saskich z XVIII wieku na Zamku Królewskim w Warszawie.
     Czasów saskich dotyczył również referat Zbigniewa Lechowicza (Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Łodzi), który na podstawie zespołu fragmentów kafli, znalezionego w czasie prac wykopaliskowych, przedstawił propozycje rekonstrukcji wyglądu pieców, ogrzewających w drugiej połowie XVIII wieku pomieszczenia królewskiego pałacu pocztowego w Kutnie. Obiekt ten był jednym z kilku założeń o charakterze rezydencjonalno-pocztowym, znajdujących się na trasie z Warszawy do Drezna.
Arkadiusz Tarasiński (Fundacja „Zamek Chudów”) zaprezentował szeroki wybór kafli, odkrytych ostatnio na zamku w Chudowie k/ Gliwic, funkcjonujących od XVI do XIX wieku.
Aldona Andrzejewska (Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego) przedstawiła analizę zespołu kafli „miejskich”, pozyskanego w wyniku badań archeologicznych na reliktach nie istniejącego ratusza w Bytomiu.
    Janusz Pietrzak (Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego) i Wiktoria Długoszewska (Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi-Delegatura w Piotrkowie Trybunalskim) zaprezentowali wstępną analizę zespołów ułamków kafli, zebranych w trakcie wieloletnich nadzorów i badań na terenie Piotrkowa.
Marta Garas (Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego) przedstawiła kafle gotyckie i nowożytne z badań na reliktach XV-wiecznego zamku w Ujeździe k/ Tomaszowa Mazowieckiego, którego pozostałości tkwią pod XIX-wiecznym, neogotyckim pałacem Ostrowskich.

      

    Dyskusja w trakcie konferencji potwierdziła potrzebę organizowania  cyklicznych spotkań, poświęconych badaniom nad dziejami kaflarstwa i systemów grzewczych. Dr Maria Dąbrowska zaproponowała m.in., aby tematem kolejnej sesji były kafle, wykonywane z glin kaolinitowych i jest to bardzo interesująca propozycja. W 2005 roku Regionalny Ośrodek w Kielcach, wspólnie z Gminą Łagów, zorganizował pierwszą w Polsce konferencję, w całości poświęconą naczyniom „białym”, wykonywanym z lekkich glin kaolinitowych, z czego słynęły w okresie nowożytnym ośrodki garncarskie Sandomierszczyzny. Wydaje się, że obydwa te tematy można będzie połączyć w kolejnej sesji naukowej, która – za jakiś czas - zrekapituluje postęp badań nad nimi w polskiej nauce.

 

 

drukuj stronę


 
 
 
  aktualizacja: 05.09.2006
  o nas | projekty i programy | współpraca | zabytki  
 

2005 - Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków

email: mpak@kobidz.pl