O Ośrodku
Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków jest instytucją kultury powołaną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W obecnym kształcie funkcjonuje od 2007 roku.
Celem działania KOBiDZ jest realizacja polityki Państwa w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego oraz opieki na tym dziedzictwem poprzez zapewnienie wszechstronnych i optymalnych warunków do zachowania dziedzictwa narodowego dla przyszłych pokoleń, a w szczególności:
Celem działania KOBiDZ jest realizacja polityki Państwa w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego oraz opieki na tym dziedzictwem poprzez zapewnienie wszechstronnych i optymalnych warunków do zachowania dziedzictwa narodowego dla przyszłych pokoleń, a w szczególności:
- dokumentację dziedzictwa kulturowego, poprzez monitorowanie stanu zabytków i ich wartości oraz archiwizowanie zbiorów dokumentów związanych z ochroną zabytków;
- kształtowanie zasad ochrony zabytków, polegające na rozpoznawaniu zagrożeń, wypracowywaniu wzorców postępowania oraz wdrażaniu standardów działań konserwatorskich;
- edukację i promocję dziedzictwa czyli upowszechnianie wiedzy o zabytkach i tworzenie warunków społecznych dla ich skutecznej ochrony.
Realizując powyższe cele, Ośrodek prowadzi Krajową Ewidencję Zabytków, tworzy cyfrowe zasoby informacji o materialnym dziedzictwie kulturowym oraz opracowuje nowe techniki naukowej dokumentacji i badania zabytków. Pracownicy Ośrodka prowadzą również weryfikację rejestru zabytków dbając, aby dokumentacja tego zasobu w pełni odpowiadała rzeczywistości.
Eksperci Ośrodka przygotowują wytyczne konserwatorskie dla najcenniejszych zagrożonych zabytków oraz ekspertyzy i opinie dotyczące ochrony obiektów zabytkowych dla Generalnego Konserwatora Zabytków. Prowadzą także sprawy związane z wykreśleniem z rejestru zabytków obiektów, które utraciły swoją wartość lub przestały istnieć oraz prowadzą postępowania odwoławcze dotyczące ochrony zabytków archeologicznych. Ponadto Ośrodek wspomaga służby konserwatorskie w nadzorze nad prawidłowym przebiegiem archeologicznych badań ratowniczych prowadzonych na trasach budowy autostrad i dróg ekspresowych. Rozwijana jest również współpraca ze służbami mundurowymi dotycząca zwalczania przestępczości przeciwko zabytkom.
KOBiDZ wypracowuje podstawy doktryny konserwatorskiej, opracowuje i wdraża jednolity system ochrony i dokumentacji dziedzictwa kulturowego oraz standardy metodologiczne w zakresie badań, dokumentacji i konserwacji zabytków. Monitoruje stan zachowania dziedzictwa kulturowego oraz ocenia zagrożenia zabytków. Nadzoruje sporządzanie raportów okresowych polskich miejsc wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Koordynuje procedurę składania wniosków o uznanie przez Prezydenta RP miejsc i obiektów za Pomniki Historii.
Ośrodek prowadzi również szeroko pojętą edukację społeczną, a także realizuje szkolenia dla osób i instytucji zaangażowanych w ochronę dziedzictwa kulturowego z zakresu badań, ochrony, konserwacji i zarządzania zabytkami. Współprowadzi studium podyplomowe w zakresie zarządzania dziedzictwem archeologicznym, planuje uruchomienie kolejnych.
Ważnym obszarem działań KOBiDZ jest rola ogólnopolskiego koordynatora obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa oraz organizatora Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków. W trosce o edukację kulturalną najmłodszych organizowane są m.in. właśnie w ramach EDD, konkursy dla dzieci i młodzieży dotyczące historii i tradycji. KOBiDZ promuje też wolontariat na rzecz ratowania zabytków.
KOBiDZ prowadzi też działalność wystawienniczą i wydawniczą. Jego nakładem regularnie ukazują się: kwartalnik „Ochrona Zabytków”, rocznik „Muzealnictwo”, biuletyn „Kurier Konserwatorski” a wkrótce seria „Studia i Materiały Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków – Monument”. Obok wspomnianych publikacji Ośrodek wydaje również inne tytuły poświęcone tematyce dziedzictwa.
Do dyspozycji wszystkich zainteresowanych KOBiDZ udostępnia specjalistyczne zbiory biblioteczne, archiwum dokumentacji konserwatorskich oraz archiwum fotograficzne.
Ośrodek prowadzi też bazę teleadresową muzeów w Polsce, dostępną on-line i gromadzi oraz upowszechnia informacje na temat najlepszych praktyk w polskim muzealnictwie.
KOBiDZ zarządza ponadto programem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wspierającym projekty z zakresu digitalizacji zabytków i muzealiów.
Swoje cele i zadania instytucja realizuje zarówno w siedzibie w Warszawie, jak również w Ośrodkach Regionalnych zlokalizowanych we wszystkich miastach wojewódzkich. Ośrodek współpracuje z administracją państwową, jednostkami samorządu terytorialnego, organizacjami pozarządowymi, krajowymi, zagranicznymi i międzynarodowymi instytucjami kultury, ośrodkami naukowymi, kościołami i związkami wyznaniowymi oraz właścicielami i użytkownikami obiektów zabytkowych.
KOBiDZ działa także na forum międzynarodowym współpracując z instytucjami ochrony zabytków w innych państwach europejskich oraz z międzynarodowymi organizacjami i sieciami organizacji, których celem jest propagowanie najwyższych standardów w sferze zarządzania dziedzictwem.
Eksperci Ośrodka przygotowują wytyczne konserwatorskie dla najcenniejszych zagrożonych zabytków oraz ekspertyzy i opinie dotyczące ochrony obiektów zabytkowych dla Generalnego Konserwatora Zabytków. Prowadzą także sprawy związane z wykreśleniem z rejestru zabytków obiektów, które utraciły swoją wartość lub przestały istnieć oraz prowadzą postępowania odwoławcze dotyczące ochrony zabytków archeologicznych. Ponadto Ośrodek wspomaga służby konserwatorskie w nadzorze nad prawidłowym przebiegiem archeologicznych badań ratowniczych prowadzonych na trasach budowy autostrad i dróg ekspresowych. Rozwijana jest również współpraca ze służbami mundurowymi dotycząca zwalczania przestępczości przeciwko zabytkom.
KOBiDZ wypracowuje podstawy doktryny konserwatorskiej, opracowuje i wdraża jednolity system ochrony i dokumentacji dziedzictwa kulturowego oraz standardy metodologiczne w zakresie badań, dokumentacji i konserwacji zabytków. Monitoruje stan zachowania dziedzictwa kulturowego oraz ocenia zagrożenia zabytków. Nadzoruje sporządzanie raportów okresowych polskich miejsc wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Koordynuje procedurę składania wniosków o uznanie przez Prezydenta RP miejsc i obiektów za Pomniki Historii.
Ośrodek prowadzi również szeroko pojętą edukację społeczną, a także realizuje szkolenia dla osób i instytucji zaangażowanych w ochronę dziedzictwa kulturowego z zakresu badań, ochrony, konserwacji i zarządzania zabytkami. Współprowadzi studium podyplomowe w zakresie zarządzania dziedzictwem archeologicznym, planuje uruchomienie kolejnych.
Ważnym obszarem działań KOBiDZ jest rola ogólnopolskiego koordynatora obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa oraz organizatora Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków. W trosce o edukację kulturalną najmłodszych organizowane są m.in. właśnie w ramach EDD, konkursy dla dzieci i młodzieży dotyczące historii i tradycji. KOBiDZ promuje też wolontariat na rzecz ratowania zabytków.
KOBiDZ prowadzi też działalność wystawienniczą i wydawniczą. Jego nakładem regularnie ukazują się: kwartalnik „Ochrona Zabytków”, rocznik „Muzealnictwo”, biuletyn „Kurier Konserwatorski” a wkrótce seria „Studia i Materiały Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków – Monument”. Obok wspomnianych publikacji Ośrodek wydaje również inne tytuły poświęcone tematyce dziedzictwa.
Do dyspozycji wszystkich zainteresowanych KOBiDZ udostępnia specjalistyczne zbiory biblioteczne, archiwum dokumentacji konserwatorskich oraz archiwum fotograficzne.
Ośrodek prowadzi też bazę teleadresową muzeów w Polsce, dostępną on-line i gromadzi oraz upowszechnia informacje na temat najlepszych praktyk w polskim muzealnictwie.
KOBiDZ zarządza ponadto programem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wspierającym projekty z zakresu digitalizacji zabytków i muzealiów.
Swoje cele i zadania instytucja realizuje zarówno w siedzibie w Warszawie, jak również w Ośrodkach Regionalnych zlokalizowanych we wszystkich miastach wojewódzkich. Ośrodek współpracuje z administracją państwową, jednostkami samorządu terytorialnego, organizacjami pozarządowymi, krajowymi, zagranicznymi i międzynarodowymi instytucjami kultury, ośrodkami naukowymi, kościołami i związkami wyznaniowymi oraz właścicielami i użytkownikami obiektów zabytkowych.
KOBiDZ działa także na forum międzynarodowym współpracując z instytucjami ochrony zabytków w innych państwach europejskich oraz z międzynarodowymi organizacjami i sieciami organizacji, których celem jest propagowanie najwyższych standardów w sferze zarządzania dziedzictwem.
Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków
00-464 Warszawa, ul. Szwoleżerów 9tel. (0-22) 629-37-91, 628-48-41
fax: (0-22) 622-65-95
